Είναι υποχρεωτική η ασφάλιση κατοικίας κατά φυσικών καταστροφών στην Ελλάδα;

Η σύντομη απάντηση

Όχι — ο νόμος δεν επιβάλλει πρόστιμο σε όποιον αφήσει το σπίτι του ανασφάλιστο έναντι σεισμού, πυρκαγιάς ή πλημμύρας. Αυτό που πράγματι κάνει, από τον Ν. 5162/2024, είναι να συνδέει δύο ξεχωριστές, πραγματικές συνέπειες με την ασφάλιση: μεγαλύτερη έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ αν είστε ασφαλισμένοι, και —για ακίνητα πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο αξίας— μόνιμο αποκλεισμό από μία κατηγορία κρατικής αρωγής, ανεξάρτητα από το αν ασφαλιστείτε ή όχι. Το δεύτερο συχνά παρουσιάζεται ως «ασφαλιστείτε μέχρι τον Ιούνιο του 2025 ή χάνετε την κρατική αρωγή». Αυτό δεν είναι αυτό που λέει ο νόμος.

Η έκπτωση ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες

Από το φορολογικό έτος 2025, οι κατοικίες φυσικών προσώπων που είναι ασφαλισμένες κατά σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας δικαιούνται έκπτωση ΕΝΦΙΑ:

• 20% αν η φορολογητέα αξία του ακινήτου για τον ΕΝΦΙΑ δεν ξεπερνά τις 500.000 ευρώ
• 10% αν την ξεπερνά

Για το φορολογικό έτος 2024 η έκπτωση ήταν ενιαία 10%, ανεξαρτήτως αξίας· η διαβάθμιση 20%/10% ισχύει από το 2025.

Για να ισχύσει η έκπτωση, το συμβόλαιο πρέπει να καλύπτει το σύνολο της αξίας του κτίσματος — την αξία ανακατασκευής, χωρίς το οικόπεδο, όχι μικρότερη από 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο — από ασφαλιστική επιχείρηση εγγεγραμμένη στο μητρώο της Τράπεζας της Ελλάδος, και να έχει διάρκεια τουλάχιστον τριών μηνών μέσα στο προηγούμενο έτος. Αν η διάρκεια είναι μικρότερη του έτους, η έκπτωση μειώνεται αναλογικά.

Ο αποκλεισμός από κρατική αρωγή — και τι δεν λέει

Ξεχωριστά, από την 1η Ιουνίου 2025, το άρθρο 5Α του Ν. 4797/2021 (όπως προστέθηκε με το άρθρο 10 του Ν. 5162/2024) αποκλείει τις κατοικίες με φορολογητέα αξία ΕΝΦΙΑ άνω των 500.000 ευρώ από συγκεκριμένες παροχές κρατικής αρωγής: επιχορήγηση στεγαστικής συνδρομής για ανακατασκευή ή επισκευή κτιρίου, επιδότηση προσωρινής στέγασης, ενίσχυση πρώτης αρωγής, και την εφάπαξ έκτακτη οικονομική ενίσχυση για απλές επισκευαστικές εργασίες και αντικατάσταση οικοσκευής, λόγω σεισμού, πυρκαγιάς από φυσικά αίτια ή πλημμύρας.

Διαβάζοντας το ίδιο το άρθρο, ο αποκλεισμός είναι απόλυτος, με μόνο κριτήριο την αξία — δεν αναφέρει πουθενά αν το ακίνητο είναι ασφαλισμένο. Μια κατοικία 600.000 ευρώ αποκλείεται από αυτή την αρωγή είτε είναι ασφαλισμένη είτε όχι· η ασφάλιση δεν επαναφέρει τη δυνατότητα. Αυτό που εξασφαλίζει η ασφάλιση, σε κάθε αξία ακινήτου, είναι η έκπτωση ΕΝΦΙΑ παραπάνω — όχι η πρόσβαση σε αυτή τη συγκεκριμένη αρωγή.

Τι σημαίνει αυτό για εσάς

• Αν η φορολογητέα αξία του σπιτιού σας είναι κάτω από 500.000 ευρώ: η ασφάλισή του κατά σεισμού,

πυρκαγιάς και πλημμύρας (πλήρης αξία ανακατασκευής, διάρκεια τουλάχιστον τριών μηνών μέσα στο έτος) σας δίνει πραγματική έκπτωση 20% στον ΕΝΦΙΑ, και παραμένετε δικαιούχος αυτής της κρατικής αρωγής είτε ασφαλιστείτε είτε όχι.

• Αν είναι πάνω από 500.000 ευρώ: εξακολουθείτε να δικαιούστε έκπτωση 10% αν ασφαλιστείτε, αλλά

αποκλείεστε από αυτή την κατηγορία κρατικής αρωγής και στις δύο περιπτώσεις — η ασφάλιση δεν το αλλάζει αυτό.

• Η ρύθμιση αφορά κάθε κατοικία φυσικού προσώπου, όχι μόνο την κύρια — όπως είναι διατυπωμένη,

καλύπτει και μια δεύτερη κατοικία ή εξοχική.

Κάντε το προθεσμία που δεν ξεχνιέται

Η έκπτωση ΕΝΦΙΑ εξαρτάται από το να έχει πράγματι «τρέξει» το συμβόλαιο τουλάχιστον τρεις μήνες μέσα στο φορολογικό έτος για το οποίο τη διεκδικείτε — αν αφήσετε μια ανανέωση να εκπνεύσει κοντά στο τέλος του έτους, μπορεί να χάσετε ολόκληρη την έκπτωση. Στο Epimeleia επισυνάψτε το ασφαλιστήριο κατοικίας στο ακίνητο και βάλτε υπενθύμιση πριν από την ημερομηνία ανανέωσής του, ώστε μια έκπτωση που δικαιούστε να μη χαθεί επειδή ένα συμβόλαιο έληξε αθόρυβα.

Πριν βασιστείτε σε αυτό

Αυτός ο οδηγός περιγράφει το άρθρο 10 του Ν. 5162/2024 (ΦΕΚ Α' 198/5.12.2024) — που τροποποίησε την παρ. 7Ζ του άρθρου 3 του Ν. 4223/2013 για την έκπτωση ΕΝΦΙΑ και πρόσθεσε το άρθρο 5Α στον Ν. 4797/2021 — και το άρθρο 136 §10, που ορίζει πότε τέθηκε σε ισχύ το άρθρο 10. Βασίζεται στο ενοποιημένο κείμενο του νόμου, ήδη ενσωματωμένο με μεταγενέστερες τροποποιήσεις έως τον Ν. 5275/2026. Η νομοθεσία για την κρατική αρωγή αλλάζει συχνά· επιβεβαιώστε την τρέχουσα διατύπωση πριν βγάλετε συμπέρασμα για το δικό σας ακίνητο, ειδικά αν η φορολογητέα αξία του είναι κοντά στις 500.000 ευρώ.